Unia Metropolii Polskich uważa za konieczne, aby w ustawie z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprawić sposób obliczania wskaźników dochodów podatkowych na jednego mieszkańca – w gminie (tzw. wskaźnik G definiowany w Art. 20 ust. 4 tej ustawy) oraz w powiecie (tzw. wskaźnik P definiowany w Art. 22 ust. 4). Wskaźniki G i P są podstawą ustalania kwoty wpłat, jakie odpowiednio gmina i powiat (a miasta na prawach powiatu łącznie) wnoszą do budżetu państwa w celu stworzenia puli subwencji równoważącej.

Subwencja równoważąca nie jest przeznaczona na wspieranie gmin i powiatów o niskich dochodach. Do tego służy subwencja wyrównawcza, wypłacana z budżetu państwa. Natomiast subwencja równoważąca jest przeznaczona dla gmin i powiatów, które są bardziej obciążone pewnymi zadaniami. W tym kontekście zwracamy uwagę na dodatkowe i kosztowne zadanie dużych miast, jakim jest konieczność świadczenia usług komunalnych rzeszom osób, które w tych miastach pracują, ale płacą PIT i podatki lokalne w innych gminach. Osoby te bądź dojeżdżają do miasta i spędzają w nim około połowy doby, bądź w nim faktycznie mieszkają, ale bez zameldowania. Nie ma możliwości wyegzekwowania obowiązku meldunkowego, a od 1 stycznia 2014 r. zostanie on zniesiony.

W mianowniku wskaźników G i P znajduje się liczba mieszkańców podawana przez Prezesa GUS na podstawie rejestrów meldunkowych. Takie rozwiązanie jest błędne i niesprawiedliwe, bowiem liczba osób, którym nasze miasta świadczą usługi komunalne jest istotnie wyższa. Obejmuje także osoby mieszkające lecz niezameldowane, oraz osoby dojeżdżające.

Unia Metropolii Polskich w pełni popiera ideę obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o dochodach JST (druk sejmowy nr 19), polegającą na urealnieniu liczby mieszkańców dużych miast przy obliczaniu wskaźników G i P. Za szczególnie cenne uważamy to, że jest to projekt obywatelski, poparty przez ponad 157 tys. mieszkańców wielu miast i gmin w Polsce. Uważamy, że Sejm powinien zapewnić pomoc ekspercką wnioskowi zgłoszonemu przez obywateli.

W systemie Poltax, będącym w dyspozycji Ministerstwa Finansów są dane, w której gminie pracownik uzyskuje dochody, a w której opłaca podatek od nich. Pozwala to na podjęcie próby uwiarygodnienia liczby osób w mianownikach wskaźników G i P, tak by uwzględnić koszty ponoszone na obsługę tych osób.

Zwracamy zarazem uwagę, że system przekazywania środków z dużych miast do innych gmin i powiatów jest podwójny. Ustawowy – via budżet państwa -i prywatny, w postaci udziału w podatku PIT od osób, które korzystają z usług komunalnych w dużym mieście, ale deklarują zamieszkiwanie i płacą podatki gdzie indziej. UMP uznaje prawo obywateli do tego rodzaju dodatkowego wspierania swoich rodzinnych gmin i powiatów, ale nie godzi się na pomijanie faktu, że koszty obsługi środowiska pracy, a często także zamieszkania tych osób ponosi inna gmina czy miasto na prawach powiatu, co musi być uwzględnione w ustawowym systemie równoważącym koszty wykonywania zadań JST.

Stanowisko Unii Metropolii Polskich w sprawie błędnego mechanizmu równoważenia wydatków gmin i powiatów z 27 marca 2012 r.