O potrzebie zmiany przepisów dotyczących opodatkowania terenów kolejowych, zmianie ustawy o drogach publicznych, gospodarowaniu odpadami komunalnymi oraz zmianach w programie Czyste Powietrze dyskutowano na posiedzeniu KWRiST, które odbyło się 26 lutego 2020 r.

Z apelem o podjęcie pilnych działań w celu uszczelnienia systemu podatku od nieruchomości wystąpili do rządu samorządowcy. Przedstawicielom gmin i miast chodzi przede wszystkim o zawężenie przedmiotowego i podmiotowego zwolnienia z tej daniny terenów, an których usytuowane są elementy infrastruktury kolejowej.

Zgodnie z obecnie obowiązującym brzmieniem art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ze zwolnienia z podatku od nieruchomości korzystają grunty, budynki i budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym, która:

  • jest udostępniana przewoźnikom kolejowym lub
  • jest wykorzystywana do przewozu osób, lub
  • tworzy linie kolejowe o szerokości torów większej niż 1435 mm.

Przytoczoną treść przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych uzyskał od 1 stycznia 2017 r. w związku z wejściem w życie przepisów zmieniającychzawartych w ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw. O ile zatem do końca 2016 r. zwolnienie obejmowało wyłącznie budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej i grunty pod nimi, o tyle obecnie zwolnieniem w podatku od nieruchomości objęte zostały grunty, budynki i budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej. Zmiana ta jest o tyle istotna, że obecnie zwolnieniem objęte są całe działki ewidencyjne, bez względu na to, w jakim stopniu są one zajęte przez elementy infrastruktury kolejowej. Jak wskazują samorządowcy konsekwencją tego jest unikanie opodatkowania całych działek ewidencyjnych, które ani faktycznie ani potencjalnie nie są związane z transportem kolejowym, a które jedynie w niewielkiej części zajęte są pod infrastrukturę kolejową. W szczególności nowe brzmienie przepisu wykorzystywane jest przez podmioty gospodarcze, aby unikać płacenia podatku gminie.

Co do zasady zgadzamy się, że infrastruktura kolejowa powinna być zwolniona od podatku od nieruchomości. Jeśli jednak duży hipermarket w Poznaniu, który ma bocznicę kolejową zajmującą pół procenta powierzchni działki, nie płaci podatku od nieruchomości od całej działki, to wnosimy o uściślenie zapisu. Nie chcemy, by odbywała się kradzież pieniędzy publicznych w majestacie prawa – argumentował Andrzej Porawski, Sekretarz Strony Samorządowej.

Skutki opisanej sytuacji zdestabilizowały finanse wielu gmin, zwłaszcza w kontekście wciąż rosnących obciążeń budżetów JST (wzrost wynagrodzeń, wzrost cen towarów i usług, w tym energii elektrycznej, usług budowlanych, rosnące koszty gospodarki odpadami, wciąż niedofinansowana oświata i in.). Dlatego strona samorządowa widzi konieczność pilnych zmian legislacyjnych zmierzających do wyeliminowania luki w prawie podatkowym i uszczelnienia systemu podatkowego, tak, aby kosztem społeczności lokalnych nie finansować nieuzasadnionych korzyści podmiotów gospodarczych.

Sporu o dopuszczenie ruchu ciężkich pojazdów ciąg dalszy

Na lutowym posiedzeniu KWRiST kontynuowano dyskusję o projekcie nowelizacji ustawy o drogach publicznych, który – realizując wyrok dopuszcza do ruchu na prawie wszystkich drogach publicznych w Polsce pojazdy o Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z marca 2019 r. o nacisku 11,5 tony na oś napędową. Na takie rozwiązanie samorządowcy nie chcą się zgodzić, argumentując, że doprowadzi to do szybkiej degradacji dróg lokalnych, które nie były budowane z myślą o pojazdach ciężarowych. Ponieważ na lutowym posiedzeniu KWRiST zabrakło przedstawicieli Ministerstwa Infrastruktury (gospodarz projektu) Paweł Szefernaker, wiceminister spraw wewnętrznych i administracji, który współprzewodniczył obradom Komisji Wspólnej podjął decyzję o zawieszeniu opiniowania do czasu spotkania ministra infrastruktury z samorządowcami w tej sprawie.

Powstanie rządowo – samorządowy zespół ds. gospodarowania odpadami

Powołanie Jacka Ozdoby na stanowisko wiceministra klimatu, odpowiedzialnego za gospodarkę odpadami umożliwi powołanie takiego zespołu zarządzeniem Michała Kurtyki, Ministra Klimatu – poinformowała na posiedzeniu KWRiST Małgorzata Golińska, wiceminister klimatu. – Zespół zostanie powołany, jak tylko Strona Samorządowa przedstawi swoich kandydatów do jego składu – dodała.

W trakcie dyskusji nad tym punktem posiedzenia Krzysztof Żuk, Prezydent Lublina zaproponował, aby jednym z pierwszych tematów obrad zespołu była nowelizacja przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zakresie przepisów dotyczących ustalania przez rady gmin stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. – Jest to konieczne, zwłaszcza w świetle nasilonych kontroli regionalnych izb obrachunkowych czy odmiennych od dotychczasowych wyroków sądów dotyczących uchwał gmin w sprawie ustalania opłat za gospodarowanie odpadami czy wzorów deklaracji. Przejrzyjmy te przepisy i poprawmy to, co budzi wątpliwości w toku postępowania administracyjnego – zaproponował Krzysztof Żuk.

O zmianach w programie „Czyste Powietrze”

Informację na temat projektowanych zmian w programie Czyste Powietrze przedstawił Piotr Woźny, Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. – Skracamy procedurę oceny wniosków, chcemy też, aby w realizację programu zaangażowały się bardziej gminy, np. w zakresie weryfikacji oświadczeń dotyczących poziomu dochodów wnioskodawców, czy pośredniczeniu w udzielaniu mieszkańcom dotacji na spłatę zaciągniętych na termomodernizację, czy wymianę pieców kredytów – mówił prezes NFOŚiGW. – Naszym głównym priorytetem jest dotarcie do właścicieli ok. 400 tys. domów jednorodzinnych podłączonych do sieci gazowej, ale wykorzystujących gaz jedynie „do gotowania”, ale już nie do ogrzewania – dodawał.

Jak przekonywał Prezes NFOŚiGW uczestnicząc w realizacji programu Czyste Powietrze samorządy będą mogły zrealizować swoje obowiązki wynikające z wojewódzkich programów ochrony powietrza. Ponadto Fundusz jest gotów uruchomić program wsparcia pomocą techniczną dla samorządów oraz płacić 100 zł za każdy skutecznie złożony wniosek przez osobę z grupy o podwyższonym dofinansowaniu.

W trakcie dyskusji przedstawiciele Strony Samorządowej zasugerowali konieczność reaktywacji powiatowych i gminnych funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, które zostały zlikwidowane w 2010 r. – Samorządy są zróżnicowane i nie da się stworzyć jednego centralnego programu, który odpowiadałby wszystkim. Gminne i powiatowe fundusze ochrony środowiska byłyby zatem doskonałym narzędziem wspierania rządowych programów i dostosowania ich do potrzeb konkretnych grup mieszkańców – wskazywał Krzysztof Iwaniuk, Wójt Gminy Terespol, Przewodniczący Zarządu Związku Gmin Wiejskich RP.

W ocenie Piotra Woźnego reaktywacja gminnych (powiatowych) funduszy ochrony środowiska jest kwestią do dyskusji. – Ważne jest, aby program Czyste Powietrze był efektywny, a tego nie osiągniemy bez współpracy rządu i samorządu terytorialnego – mówił Prezes NFOŚiGW.