Unia Metropolii Polskich sprawdza jak w czasie epidemii COVID-19 przebiega wydawanie decyzji środowiskowych. Przedstawiamy Państwu wyniki naszej sondy, w której udział wzięły miasta: Wrocław, Gdańsk, Kraków, Lublin, Poznań, Rzeszów i Szczecin.

 

WROCŁAW

Katarzyna Szymczak-Pomianowska, Dyrektor Departamentu Zrównoważonego Rozwoju Urzędu Miejskiego we Wrocławiu:

Procedurę związaną z prowadzeniem postępowań administracyjnych w okresie stanu epidemii reguluje ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), a w tym m.in. poniższe artykuły:

  1. art. 15 zzr ust.1 pkt 2 i 5 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami  prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres,
  2. art. 15 zzr ust.5 czynności dokonane w celu wykonania uprawnienia lub obowiązku w okresie wstrzymania rozpoczęcia albo zawieszenia biegu terminów, o których mowa w ust.1, są skuteczne.

Decyzje środowiskowe:

W związku z powyższymi regulacjami, prowadzenie postępowania ws. wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w powyższym okresie jest utrudnione, w związku z tym, że organ nie ma możliwości:

  1. wypełnienia obowiązku skutecznego zawiadamiania stron (w ilości od kilku do kilkudziesięciu) biorących udział w przedmiotowym postępowaniu na postawie art. 10 par.1 k.p.a. oraz udostępniania im akt postępowania.
  2. ewentualnego stwierdzenia ostateczności takiej decyzji (w przypadku, gdy już została wydana), od której służy odwołanie na podstawie art. 127 par. 1 k.p.a., ponieważ bieg terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujące jej prawa i obowiązki, a także bieg terminów zawitych nie rozpoczyna się, a zaczęty ulega zawieszeniu.

Wątpliwe jest również stosowanie art. 127a kpa, zgodnie z którym strona może oświadczyć o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania, ponieważ bieg terminów na wniesienie odwołania został wstrzymany na mocy specustawy.

Decyzje na wycinkę:

W sprawach związanych z wydawaniem zezwoleń na usunięcie drzew lub krzewów w myśl przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55 z późn. zm.) tutejszy organ prowadzi postępowania celem wydania stosownej decyzji wyłącznie dla tych przypadków, dla których niepodjęcie czynności mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzi lub zwierząt, poważną szkodę dla interesu społecznego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Dla innych przypadków organ kieruje do strony postępowania zawiadomienie z informacją, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Analogiczne podejście ma zastosowanie do rozpatrywania podań w sprawie Zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew. Dla innych przypadków organ kieruje do strony postępowania zawiadomienie z informacją, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ kieruje się w postępowaniu prawdą obiektywną, a nie jedynie dowodami przedstawionymi przez strony jak i ma obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy, przeprowadzenia odpowiednich dowodów oraz ich należytego rozpatrzenia. Mając na uwadze wprowadzone ograniczenia ze względu ma stan epidemii, nie jest możliwe przeprowadzenia dowodu z oględzin ze stroną postępowania, co ma kluczowe znaczenie procesowe. W ramach prowadzonych postępowań organ niejednokrotnie zobligowany jest do naliczenia opłat środowiskowych lub do ich ewentualnego zwolnienia.

Wprowadzone w ostatnim czasie regulacje prawne dot. COVID-19 – nie dają organowi – w pełnym zakresie – możliwości prowadzenia postępowania bez ryzyka przekroczenia granic uznania, a w szczególności nie uniknięcia cech dowolności czy nienależytego wyważenia interesu społecznego.

Ponadto, w związku z regulacjami specustawy, prowadzenie postępowania ws. wydania decyzji w powyższym okresie jest utrudnione, w związku z tym, że organ nie ma możliwości ewentualnego stwierdzenia ostateczności takiej decyzji (w przypadku, gdy już została wydana), od której służy odwołanie na podstawie art. 127 par. 1 k.p.a., ponieważ bieg terminów  do dokonania przez stronę czynności kształtujące jej prawa i obowiązki, a także bieg terminów zawitych nie rozpoczyna się, a zaczęty ulega zawieszeniu.

Dodatkowo, zgodnie z art. 98 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. (tarczy antykryzysowej) nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, których termin odbioru określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia lub epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania powyższych stanów oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych terminów.

Niestety, w powyższych przepisach jest  mnóstwo luk oraz nieścisłości (np. we wzajemnej relacji przepisów 15 zzr i 15zzs w stosunku do stron), które utrudniają organom procedowanie.

GDAŃSK

Maciej Lorek, Dyrektor Wydziału Środowiska w Urzędzie Miasta Gdańska:

Wydział Środowiska w Gdańsku cały czas realizuje swoje zadania administracyjne – bez kontaktu bezpośredniego z klientami. Wprowadziliśmy pewne zapisy i zmiany w dotychczasowym sposobie załatwiania spraw, tak aby można było większość z nich załatwiać mailem lub pocztą.

Decyzje dot. wycinki drzew:

Decyzje procedujemy jak dotychczas, z wyjątkiem prowadzenia wizji w terenie. W celu weryfikacji drzew/obwodów posługujemy się składaną przez wnioskodawców inwentaryzacją zieleni bądź dokumentacją fotograficzną. Dodatkowo korzystamy z Google Maps, jeżeli jest to teren dostępny np. z ulicy.  Do decyzji w pouczeniu dopisany jest zapis odnośnie odwołania, że bieg tego terminu nie rozpoczyna się i że czynności dokonane w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu Covid są skuteczne (zgodnie z ustawą Covid-19). Jeżeli nie będzie możliwości weryfikacji mamy przygotowaną informację o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy do czasu ustania pandemii. W zakresie wycinki drzew w par. 13 ust. 2 pkt 8) Rozporządzenia Rady Ministrów z 19 kwietnia 2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, ujęte są tylko decyzje na wycinkę drzew , natomiast obecnie mamy dużo zgłoszeń zamiaru wycinki drzew przez osoby fizyczne z nieruchomości stanowiących ich własność na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W toku tego postępowania musimy sporządzić protokół ze zgłaszającymi w celu określenia gat. drzew i obwodów  a następnie Organ ma 14 dni na wniesienie sprzeciwu w drodze decyzji. Od 16 marca 2020  przyjęliśmy tryb postępowania opisany jest on przy procedurze tj. zgłaszający przesyłają dokumentację fotograficzną na tej podstawie sporządzany jest protokół, który za pośrednictwem e-maili jest podpisywany przez stronę , następnie  Organ podpisuje i taki skan odsyłany jest stronie. Aktualnie uzgadniana jest forma zakończenia sprawy (milcząca zgoda) w formie zaświadczenia – zgodnie z art. 15 zzs ust.9 ustawy Covid-19. Powstaje pytanie, czy można to robić jeżeli nie ma tego w rozporządzeniu.

Decyzje środowiskowe:

Decyzje procedujemy jak dotychczas z wyjątkiem zamieszczania obwieszczeń w terenie. Dotychczas obwieszczenia informujące strony postępowania zamieszczane były na tablicy ogłoszeń i w BIP UM Gdańsk oraz w pobliżu miejsca realizacji przedsięwzięcia objętego decyzją. Obecnie obwieszczania zamieszczane są na tablicy ogłoszeń i w BIP UM Gdańsk. Informacja o zmianie sposobu informowania stron została zamieszczona w formie komunikatu w BIP Gdańsk. Do decyzji w pouczeniu dopisany jest zapis odnośnie odwołania, że bieg tego terminu nie rozpoczyna się i że czynności dokonane w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu Covid są skuteczne (zgodnie z ustawą Covid-19). Jeżeli nie będzie możliwości weryfikacji mamy przygotowaną informację o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy do czasu ustania pandemii.

KRAKÓW

Pismo  Prezydenta Miasta Krakowa ds. Rozwoju Miasta Krakowa Pana Jerzego Muzyka, będące odpowiedzią na zapytanie dotyczące problematyki wydawania decyzji środowiskowych i decyzji zezwalających na usunięcie drzew i krzewów w dobie pandemii – KRAKÓW – pismo decyzje środowiskowe.

LUBLIN

Hanna Pawlikowska, Miejski Architekt Zieleni w Urzędzie Miasta Lublin:

Przy wydawaniu decyzji na usunięcie drzew lub krzewów główną i zasadniczą zmianą po ogłoszeniu stanu pandemii jest niemalże całkowite ograniczenie kontaktu z petentami. W zasadzie praca odbywa się “normalnie” i liczba wpływających wniosków jest bardzo duża, ale bez udziału osób trzecich, o ile tylko jest to możliwe. Tak więc: 1) Ograniczono do minimum kontakt fizyczny ze Stroną postępowania podczas przeprowadzania oględzin drzew/krzewów w terenie.2) Zapoznanie Strony z zebraną dokumentacją odbywa się tylko w formie przesłania akt sprawy drogą elektroniczną (skan).3) Wprowadzono rotacyjną pracę pracowników z podziałem na zadania terenowe i biurowe.4) Ustalono dyżury pracowników na dłuższy okres czasu celem umożliwienia szybszego kontaktu Petenta z konkretnym pracownikiem.5) Wnioski wpływają drogą elektroniczną, pocztą lub poprzez wytypowane BOMy na terenie miasta. Nie mamy opóźnień, natomiast zdarza się, że gminy sąsiednie wydające dla nas decyzje, zawieszają postępowania z powodu braku możliwości przeprowadzenia wizji w terenie.

POZNAŃ

Przemysław Surdyk, Zastępca Dyrektora Wydziału Kształtowania i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Poznania:

Na bieżąco weryfikujemy naszą pracę w zależności od otrzymywanych informacji o stanie epidemii w Polsce. Na BIP umieściliśmy informację dotyczącą procedury wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz o postępowaniach dotyczących usuwania drzew i krzewów w czasie stanu epidemii koronawirusa. W przypadku procedowania oraz wydawania decyzji mamy na uwadze przepisy
ustawy z dnia 31 marca 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r., poz. 568) – zwana dalej ustawą COVID. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020r., poz. 697). Przepisy branżowe oraz KPA.

W obecnym stanie prawnym mamy problemy np.

Ustawa COVID w art. 15zzs ust. 1: W okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w: (…) 6) postępowaniach administracyjnych (…) – nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Sprawy dotyczące interesu publicznego lub sprawy indywidualne dotyczące ważnego interesu strony są procedowane. Podstawa prawna: art. 15zzs ust. 4 ustawy COVID.

W świetle powyższego mamy wątpliwość co do skutecznego stosowania art. 10 kpa ponieważ terminy na mocy art. 15 zzs, ust. 1 pkt 6 ustawy COVID zostały zawieszone, ale brak zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu stanowi podstawę do uchylenia decyzji przez organ odwoławczy Z drugiej strony ten sam artykuł w ust. 4 wskazuje na wyjątki umożliwiające procedowanie. Z kolei pozostawienie spraw w zawieszeniu może skutkować roszczeniami finansowymi wobec organu na drodze cywilno-prawnej z powodu poniesionych strat. Podobnie sprawa wygląda w odniesieniu do art. 33 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (…) (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 283 ze zmianami) – zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – wyznaczenie 30-dniowego terminu umożliwiającego się zapoznanie z raportem o oddziaływaniu na środowisko. Z jednej strony wyznaczamy termin, który z mocy ustawy COVID jest zawieszony, a z drugiej strony, mamy procedować z uwagi na słuszny i uzasadniony interes strony. Mamy wątpliwości, co do skutecznego zawiadamiania stron o oględzinach w terenie dokonywanego na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 83f ust. 6 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2020r., poz. 55). Mając na uwadze KPA poczta obowiązana jest do dwukrotnego awizowania przesyłki po czym dokonuje zwrotu do nadawcy. Tutaj przyjmuje się, że zostało skutecznie doręczone. Wątpliwość budzi fakt, że adresat może być w tym czasie na kwarantannie lub w szpitalu i z uzasadnionych przyczyn nie mógł wziąć w oględzinach. Zatem może skutecznie żądać wznowienia postępowania lub zaskarżyć wydaną decyzję. Problem skutecznego doręczania pismo procesowych i ogłoszeń stronom oraz  uczestnikom na prawach strony, a także społeczeństwu, dotyczy zarówno postępowań w zakresie usuwania drzew i krzewów, jak i decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

RZESZÓW

Pismo Prezydenta Miasta Rzeszowa – z up.  Anny Kozickiej – Zastępcy Dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa dotyczące ograniczeń wynikających z Rozporządzenia Rady Ministrów z 19 kwietnia br.- RZESZÓW – pismo decyzje środowiskowe

SZCZECIN 

Anetta Kieszkowska, Dyrektor Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Szczecin:

Postępowania ws. wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach prowadzone są, jak dotychczas, zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (…) oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, ale z uwzględnieniem zapisów “ustawy o COVID -19” w zakresie art. 15 zzs. Aby wypełnić zasadę czynnego udziału stron art. 10 Kpa organ prowadzący postępowanie zastosował art. 14 § 2 Kpa, zgodnie z czym strony są powiadamiane o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami i materiałami w sprawie, tylko: telefonicznie, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu  2 pkt 5ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2019 r., poz. 123 i 730) lub za pośrednictwem poczty e-mail. Zgodnie z ww. artykułem, treść takiego zapoznania się z dowodami i materiałami w sprawie, zostaje utrwalona w aktach w formie adnotacji podpisanej przez stronę. W związku z tym, w przypadku skorzystania z wyżej opisanej formy zapoznania się z dokumentacją, strony przedkładają taką, podpisaną przez siebie adnotację. Adnotację tę można wysłać pocztą, złożyć za pośrednictwem platformy E-PUAP lub wrzucić bezpośrednio do specjalnie przygotowanej urny, znajdującej się holu budynku urzędu. Taką formę zapoznawania się z dokumentacja odnosi się również do organizacji ekologicznej, stowarzyszeń biorących udział w postępowaniu na prawach strony, jak również zainteresowanego społeczeństwa. W przypadku, gdy organ  wzywa stronę na podstawie art. 64 kpa (uzupełnienie braków formalnych) oraz w przypadku wezwania osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnieńzgodnie z art. 50 Kpa z wyznaczeniem terminu dopełnienia czynności – w obu przypadkach organ zamieszcza informację, że bieg terminu ulega zawieszeniu na okres stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID na podstawie, art. 15 zzs ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 r.(Dz. U. z 2020, poz. 374 z późn. zm.). Powyższa informacja zostaje umieszczona również w pouczeniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Od ogłoszenia stanu epidemii (20 marca 2020 r.) postępowania ws. wydania decyzji
oraz zgłoszeń o wycince drzew lub krzewów z uwagi na ustawowy obowiązek przeprowadzenia oględzin z jednej strony oraz obowiązujące nakazy przemieszczania się w związku ze stanem epidemii, prowadzone były tylko w przypadkach zagrażających bezpieczeństwu ludzi i mienia przy zapewnieniu pracownikom niezbędnych środków ochrony indywidualnej (tj. maseczek i rękawiczek). Pozostali wnioskodawcy zostali poinformowani o zwieszeniu z mocy prawa biegu terminu na okres stanu epidemii lub zagrożenia epidemicznego stosowanie do treści art. art. 15 zzs ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 r.(Dz. U. z 2020, poz. 374 z późn. zm.).

Po 20 kwietnia br., tj. po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
19 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów
i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 697) postępowania te prowadzimy zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy ochronie przyrody oraz Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), ale z uwzględnieniem zapisów “ustawy o COVID -19” w zakresie art. 15 zzs:

aby wypełnić zasadę czynnego udziału stron art. 10 Kpa organ prowadzący postępowanie zastosował art. 14 § 2 Kpa, zgodnie z czym strony są powiadamiane o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami i materiałami w sprawie, tylko: telefonicznie, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej
w rozumieniu  2 pkt 5ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2019 r., poz. 123 i 730) lub za pośrednictwem poczty
e-mail. Zgodnie z ww. artykułem, treść takiego zapoznania się z dowodami
i materiałami w sprawie, zostaje utrwalona w aktach w formie adnotacji podpisanej przez stronę. W związku z tym, w przypadku skorzystania z wyżej opisanej formy zapoznania się z dokumentacją, strony przedkładają taką, podpisaną przez siebie adnotację. Adnotację tę można wysłać pocztą, złożyć za pośrednictwem platformy E-PUAP lub wrzucić bezpośrednio do specjalnie przygotowanej urny, znajdującej się holu budynku urzędu. Taką formę zapoznawania się z dokumentacja odnosi się również do organizacji ekologicznej, stowarzyszeń biorących udział w postępowaniu na prawach strony, jak również zainteresowanego społeczeństwa; w przypadku, gdy organ  wzywa stronę na podstawie art. 64 kpa (uzupełnienie braków formalnych) zamieszcza się informację, że bieg terminu ulega zawieszeniu na okres stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID na podstawie, art. 15 zzs ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 r.(Dz. U. z 2020, poz. 374 z późn. zm.); powyższa informacja zostaje umieszczona również w pouczeniu decyzji o wycince oraz postanowieniu o milczącym załatwieniu sprawy.

Staramy się działać tak samo, jak przed stanem epidemii, czy zagrożenia epidemicznego, z tą różnicą, że jeśli strona nie podejmuje aktywności nie ponosi negatywnych tego skutków. W praktyce oznacza to, że brak aktywności strony powoduje, iż bieg terminów jest zawieszony do czasu ustania stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego.