Celem rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) jest partycypacja producentów opakowań oraz przedsiębiorstw wprowadzających opakowania na rynek w kosztach m.in. zbierania, transportu i zagospodarowania odpadów. Partycypacja ta powinna być znacząca i proporcjonalna.

 

10 czerwca 2020 r. Unia Metropolii Polskich przyjęła stanowisko w sprawie wprowadzenia Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP).

Rolą ROP-u ma być osiągnięcie celów nadrzędnych, wynikających z założeń Gospodarki Obiegu Zamkniętego (GOZ), tj. m.in. minimalizacja ilości produkowanych odpadów (opakowań i produktów o krótkim cyklu użytkowania) oraz zwiększenie produkcji opakowań recyklingowalnych / wielokrotnego użytku (tzw. ekoprojektowanie).

Dlatego, w ocenie Unii Metropolii Polskich – w pierwszym etapie ROP powinien skoncentrować się na opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Zasadniczym celem jest partycypacja producentów opakowań i wprowadzających opakowania w kosztach m.in. zbierania, transportu i zagospodarowania odpadów. – Co ważne partycypacja ta powinna być znacząca i proporcjonalna, tj. uzależniona od ilości wprowadzanych na rynek produktów i opakowań – innymi słowy „Zanieczyszczający płaci”. Środki te finalnie trafić powinny do gminnych systemów gospodarowania odpadami komunalnymi oraz współfinansować pozostałe koszty recyclingu, które dzisiaj w całości ponosi mieszkaniec. System ten może być łączony z systemem kaucyjnym i innymi rozwiązaniami ograniczającymi powstawanie odpadów – czytamy w stanowisku.

Postulaty ogólne

Miasta Unii Metropolii Polskich zwracają także uwagę, że wprowadzeniu ROP-u towarzyszyć powinno przede wszystkim osiągnięcie celu nadrzędnego, jakim jest dążenie do idei GOZ. – Należy zatem szukać rozwiązań nakładających większe niż do tej pory obowiązki na producentów produktów w opakowaniach bez możliwości ich unikania, skutkujące dążeniem do zmiany filozofii wykorzystywania opakowań w cyklu produkcyjnym oraz dystrybucji pozyskanych z opłaty produktowej środków, w możliwie krótkim łańcuchu pośredników – czytamy w stanowisku.

Dwuskładnikowa opłata

W ocenie miast UMP jednym z elementów dobrze funkcjonującego ROP powinna być opłata składająca się z dwóch elementów. Pierwszym elementem powinna być stała opłata od wprowadzenia opakowania na rynek, która powinna pokrywać koszty zbierania i odzysku odpadów. Kolejnym elementem powinna być opłata zmienna, zróżnicowana i uzależniona m.in. od rodzaju wprowadzanego opakowania (szkło jako bardziej ekologiczne obłożone byłoby niższą opłatą niż np. tworzywo sztuczne), stopnia wykorzystania recyklatu do produkcji opakowania w którym wprowadzony został na rynek produkt. Przychód z tej opłaty powinien być przeznaczony na pokrycie kosztów recyklingu (w tym dofinansowanie instalacji recyklingu).

Zalety rozwiązania i efekt końcowy

  • producentowi zależeć będzie na obniżeniu ilości wykorzystywanych opakowań przy sprzedaży produktu lub na projektowaniu opakowań wielokrotnego użytku/nadającego się do recyklingu – efekt: obniżenie ilości odpadów w obiegu;
  • dzięki dofinansowaniu budowy oraz dofinansowaniu produktów z recyklingu powstaną instalacje przetwarzające surowce – efekt: powstanie rynek zbytu, znajdą się odbiorcy dla surowców zbieranych przez mieszkańców, rozwiąże się problem nadpodaży surowca, obniżeniu ulegną koszty zagospodarowania odpadów w instalacjach przyjmujących odpady od gmin;
  • wpływy z opłat produktowych bezpośrednio zasilą gminne systemy – efekt: realne ograniczenie kosztów systemów GOK;
  • stały, wyższy koszt wprowadzenia opakowania na rynek – efekt: prawidłowa reakcja rynku producentów da możliwość dokonywania zdrowych wyborów konsumenckich (na rynku pojawią się produkty opakowane m.in. w mniejszą ilość opakowań);
  • utrzymanie kontroli nad strumieniem odpadów – efekt: szansa na osiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu, mniejsze ryzyko uiszczania kar za ich nieosiągnięcie.

10.06.2020.UMP zespol-ODPADY-ROP