Z ustaleń dokonanych przez Rzecznika Praw Obywatelskich wynika, że prowadzenie obrad z wykorzystaniem środków komunikacji na odległość nierzadko odbywa się w sposób wyłączający możliwość udziału obywateli. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyjaśnienie i zajęcia stanowiska w tej sprawie.

Zgodnie z treścią art. 15zzx wprowadzonego ustawą z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 56), „w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego oraz działające kolegialnie organy: wykonawcze w jednostkach samorządu terytorialnego, w związkach jednostek samorządu terytorialnego, w związku metropolitalnym, w regionalnych izbach obrachunkowych,samorządowych kolegiach odwoławczych oraz w organach pomocniczych jednostek samorządu terytorialnego mogą zwoływać i odbywać obrady, sesje, posiedzenia, zgromadzenia lub inne formy działania właściwe dla tych organów, a także podejmować rozstrzygnięcia, w tym uchwały, z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość lub korespondencyjnie (zdalny tryb obradowania)” (ust.1). Obradowanie w zdalnym trybie zarządza osoba uprawniona do przewodniczenia danemu organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego oraz innemu organowi działającemu kolegialnie (ust. 2).

Wskazany powyżej przepis nie zawiera wyłączenia innych przepisów dotyczących sposobu obradowania organów kolegialnych samorządu terytorialnego, odnosząc się jedynie do możliwości zorganizowania obrad i sesji z wykorzystaniem środków komunikacji na odległość jako wyjątku od zasady obradowania w trybie zwyczajowym poprzez fizyczną obecność na zgromadzeniu. W szczególności przepis art. 15zzx ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 nie odnosi się do innych zasad odbywania obrad organów samorządu terytorialnego, w tym m.in. do zasady jawności działania organów gminy. W związku z czym nie powinien być on stosowany w sposób wyłączający możliwość udziału obywateli w tych obradach. – podkreśla Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich w skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji piśmie

Zasada jawności wynika wprost z przepisu art. 11b ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym „działalność organów gminy jest jawna”, a „ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw” (ust. 1). W ustępie drugim tego przepisu wskazano przy tym wyraźnie, że „jawność działania organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, w stępu na sesje rady gminy i posiedzenia jej komisji”. Podobne regulacje obowiązują w odniesieniu do samorządu powiatowego (art. 8a ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym; Dz.U. z 2020 r. poz. 920) oraz samorządu wojewódzkiego (art. 15a ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa; Dz.U. z 2019 r. poz. 512 ze zm.).

Do MSWiA z prośbą o wyjaśnienia ws jawności obradowania samorządów 09.06.2020