Budzyń, Dubiecko, Goraj, Kamieniec Ząbkowicki, Kamionka, Koźminek, Sochocin, Solec nad Wisłą, Wiskitki, Wodzisław – to miejscowości, które 1 stycznia 2021 r. mają stać się miastami. Przewiduje to projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedziby władz gminy.

Kompetencja Rady Ministrów do nadawania miejscowościom lub gminom statutu miasta wynika z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Kompetencję tą Rada Ministrów realizuje wydając w tej sprawie stosowne rozporządzenie. Jak natomiast wynika z treści art. 4 ust. 4 tej ustawy nadanie gminie lub miejscowości statusu miasta powinno uwzględniać infrastrukturę społeczną i techniczną oraz układ urbanistyczny i charakter zabudowy.

Analizując dotychczasowe przypadki nadawania statusu miasta miejscowościom, należy zauważyć, że Rada Ministrów w większości przypadków dokonuje rozwinięcia przesłanek ustawowych o bardziej szczegółowe kryteria, które pogrupować można w ramach kilku podkategorii: przestrzenno-urbanistyczne (czy cechy funkcjonalno-przestrzenne wskazują na miejski charakter miejscowości); demograficzne (jaka jest liczba mieszkańców miejscowości, jaki odsetek mieszkańców utrzymuje się z działalności pozarolniczej); historyczno-administracyjne (czy miejscowość w przeszłości posiadała prawa miejskie); społeczne (jakie było stanowisko mieszkańców miejscowości oraz pozostałej części gminy) – wskazuje prof. dr hab. Marek Mączyński z Uniwersytetu Jagiellońskiego (Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. Paweł Chmielnicki, Wolters Kluwer 2013 r.)

20 lipca 2020 r. do uzgodnień skierowany został projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedziby władz gminy. Projekt przewiduje m.in., nadanie statusu miasta następującym miejscowościom:

  • Budzyń (w powiecie chodzieskim, w województwie wielkopolskim),
  • Dubiecko (w powiecie przemyskim, w województwie podkarpackim),
  • Goraj (w powiecie biłgorajskim, w województwie lubelskim),
  • Kamieniec Ząbkowicki (w powiecie ząbkowickim, w województwie dolnośląskim),
  • Kamionka (w powiecie lubartowskim, w województwie lubelskim),
  • Koźminek (w powiecie kaliskim, w województwie wielkopolskim).
  • Sochocin (w powiecie płońskim, w województwie mazowieckim),
  • Solec nad Wisłą (w powiecie lipskim, w województwie mazowieckim),
  • Wiskitki (w powiecie żyrardowskim, w województwie mazowieckim),
  • Wodzisław (w powiecie jędrzejowskim, w województwie świętokrzyskim).

Rzeszów rozszerza granice

Projekt rozporządzenia przewiduje także zmiany granic niektórych gmin, w tym przyłączenie do Rzeszowa obszaru sołectwa Pogwizdów Nowy o z gminy Głogów Małopolski (powierzchnia 240,01 ha, 1277 mieszkańców). „Sołectwo Pogwizdów Nowy przylega do rzeszowskiego osiedla Miłocin i w tej części stanowi kontynuację przestrzenną zabudowy miasta Rzeszowa. Na obszarze sołectwa występuje układ osadniczy z pasmami zwartej zabudowy – głównie mieszkaniowej, ale też związanej z różnego rodzaju działalnością gospodarczą. Sołectwo posiada w większości charakter miejski – istniejąca zabudowa znajduje się w bardzo bliskiej odległości od miasta oraz powiązane jest komunikacyjnie z Rzeszowem. Sprawia to, że z Pogwizdowa Nowego dwukrotnie bliżej jest do centrum miasta Rzeszowa niż do centrum gminy Głogów Małopolski. Dodatkowo mieszkańcy sołectwa mogą korzystać z trzech linii Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Rzeszowie.” – czytamy w uzasadnieniu projektu rozporządzenia.

Negatywne przesłanki zmiany w podziale administracyjnym

Zgodnie z art. 4d ww. ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Rada Ministrów nie przeprowadza zmian w zakresie tworzenia, łączenia, dzielenia i znoszenia gminy oraz ustalania jej granic, jeżeli dochody podatkowe na mieszkańca gminy w zmienionych granicach lub gminy utworzonej byłyby niższe od najniższych dochodów podatkowych na mieszkańca ustalonych dla poszczególnych gmin zgodnie z ustawą z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 23 i 374) oraz jeżeli gmina w zmienionych granicach lub gmina utworzona byłaby mniejsza od najmniejszej pod względem liczby mieszkańców gminy w Polsce według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego ogłoszenie rozporządzenia w zakresie zmian w podziale terytorialnym kraju.

Z projektem rozporządzenia w sprawie zmiany granic gmin można zapoznać się tutaj